Σκοπός του παρόντος κειμένου είναι να δείξει ότι,
καλώς ή κακώς, τα στερεότυπα υπάρχουν, λειτουργούν και είναι στην
επιλογή του καθενός να τα αποδεχθεί άκριτα ή να τα υιοθετήσει κατόπιν
σχετικής σκέψης, διατηρώντας τις επιφυλάξεις για τη γενικότητά τους,
έχοντας τη διάθεση να εξαιρέσει από αυτά όποιον δεν ανταποκρίνεται στα
γενικά χαρακτηριστικά της κάθε κατηγορίας.
Πολλές καταστάσεις μπορούν να εξηγηθούν ικανοποιητικά εφόσον η μελέτη τους γίνει με μια αρχική θεώρηση εκ του μακρόθεν και μια σταδιακή προσέγγιση κατά τη διάρκεια της οποίας ο αρχικός σκοπός, όποιος κι αν ήταν αυτός, θα χάνεται και θα υπερισχύει η ανάγκη κατανόησης της κάθε ιδιαίτερης πραγματικότητας.
Δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια παρά μόνο υποκειμενικές εκδοχές της. Αν υπάρχει κανόνας, θα υπάρχουν και εξαιρέσεις κι αν οι εξαιρέσεις είναι πολλές γίνονται αυτές ο κανόνας κι ο αρχικός κανόνας καταλήγει μια απλή εξαίρεση στον νέο. Τα στερεότυπα υπάρχουν γιατί τα δημιουργούν εκείνοι που ανταποκρίνονται στις περιγραφές τους. Αφορμή για τα στερεότυπα αποτελούν οι παραπλήσιες συμπεριφορές ατόμων με κάποιο κοινό ή παρόμοιο χαρακτηριστικό ή ιδιότητα.
Τα στερεότυπα θα μπορούσαν να είναι κανόνας. Έτσι, είναι λογικό να αναμένονται και οι σχετικές εξαιρέσεις. Σε περίπτωση που οι εξαιρέσεις είναι πολλές, ενδεχομένως θα πρέπει να μεταβληθεί το στερεότυπο ώστε να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που υπαγορεύεται από την πλειονότητα.
Δεν είναι δυνατό κάποιος να μην επιδεικνύει συμπεριφορά που να μην μπορεί να ενταχθεί σε κάποιο στερεότυπο. Είναι δυνατό και σχεδόν αναπόφευκτο κάποιος να πληροί με τη συμπεριφορά, τις ιδέες και τις πράξεις του περισσότερα από ένα στερεότυπα.
Η διαδικασία της προσέγγισης των ανθρώπων μέσω της κατηγοριοποίησής τους σε στερεοτυπικές ομάδες είναι γενικευτική και εξυπηρετεί το άτομο ώστε να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του, με σκοπό την αποτελεσματικότερη για το ίδιο αλληλεπίδραση με τους συνανθρώπους του. Ένα μη ελέγξιμο αποτέλεσμα αυτής της σχετικής απλούστευσης της πολύπλοκης συμπεριφοράς που δύναται να έχει ένας άνθρωπος είναι ενίοτε να παρερμηνεύεται και να παρεξηγείται και για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο κάποιος να διακατέχεται από κριτική διάθεση και πνεύμα αναζήτησης, ώστε να εξακριβώνεται ικανοποιητικά η μερική ή πλήρης ταύτιση των χαρακτηριστικών του υπό εξέταση προσώπου με τις βασικές περιγραφές κάποιου στερεότυπου.
Ενδεχομένως, θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως θα ήταν προτιμότερο να μην καταφεύγει κάποιος στη χρήση των στερεοτύπων αλλά να έχει τη διάθεση να γνωρίσει σε βάθος τον κάθε άνθρωπο με τον οποίο αλληλεπιδρά ή πρόκειται να αλληλεπιδράσει. Παρόλα αυτά, ίσως δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί κάτι τέτοιο ή απαιτεί πολλή προσπάθεια να ξεπεραστεί αυτή η συνήθεια, λόγω του ότι από μικρή ηλικία ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τα στερεότυπα, όπως και με πολλές άλλες επιρροές, μέσα από την οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ανατρέφεται.
Στην πορεία της νοητικής και συναισθηματικής του εξέλιξης, ο άνθρωπος, ανάλογα με τα ερεθίσματα που έχει αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του, προσλαμβάνει διάφορες γνώμες και δημιουργεί τη δική του, μα όχι απαραιτήτως πρωτότυπη, άποψη για άλλους ανθρώπους και καταστάσεις. Είναι επιλογή του καθενός, όμως, το πώς θα διαχειριστεί την επίδραση των στερεοτύπων στην άποψη που σχηματίζει για τον κόσμο.
Πρόκειται για πάγια άποψη του γράφοντος πως η προσωπική ευθύνη υπάρχει και ισχύει από κάποιο σημείο και μετά. Από τη στιγμή που θα καλυφθούν οι βασικές βιολογικές ανάγκες του καθενός, οφείλει ο καθένας να ενεργεί με βάση το κοινό καλό. Εφόσον δεν το κάνει, έχει ευθύνη για τις καταστάσεις που προκύπτουν. Αντίστοιχα, ανεξάρτητα από το πόσο ισχυρή μπορεί να είναι η επίδραση της λογικής των στερεοτύπων, οφείλει ο καθένας να ασχοληθεί και να καταφέρει να ενεργεί ανεπηρέαστος από προδιατυπωμένες απόψεις και σκέψεις που δεν είναι δικές του.
Αυτό σημαίνει πως δεν είναι δυνατόν να θεωρεί πως όλοι οι ιερωμένοι είναι παιδεραστές ή όλοι οι αστυνομικοί είναι εν δυνάμει δολοφόνοι και παλιάνθρωποι, μόνο και μόνο επειδή άκουσε στην τηλεόραση σχετικά περιστατικά, χωρίς να δίνει την ευκαιρία στον καθένα να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Κάτι τέτοιο είναι άδικο και μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένες εντυπώσεις και συμπεριφορές.
Όμως, είναι δυνατόν οι περιγραφές να επαναδιατυπωθούν με διαφορετικό τρόπο, ώστε να καθίστανται έγκυρες και στοχευμένες. Αυτό είναι μια διανοητική πρόκληση που έρχεται σε αντίθεση με την ευκολία των συνθημάτων τύπου "μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι" που ακούγονται στις πορείες και τα οποία φωνάζει και ο γράφων με όλη την ένταση της φωνής του, χωρίς να εννοεί απαραιτήτως πως όλοι οι μπάτσοι είναι γουρούνια ή/και δολοφόνοι, μιας και καταρχάς τα γουρούνια δεν είναι άνθρωποι ενώ οι μπάτσοι ανήκουν στο ανθρώπινο είδος και κατά δεύτερον αν ήταν όλοι οι μπάτσοι δολοφόνοι οι τυχαίες εκπυρσοκροτήσεις όπλων θα ήταν καθημερινό φαινόμενο...
Πολλές καταστάσεις μπορούν να εξηγηθούν ικανοποιητικά εφόσον η μελέτη τους γίνει με μια αρχική θεώρηση εκ του μακρόθεν και μια σταδιακή προσέγγιση κατά τη διάρκεια της οποίας ο αρχικός σκοπός, όποιος κι αν ήταν αυτός, θα χάνεται και θα υπερισχύει η ανάγκη κατανόησης της κάθε ιδιαίτερης πραγματικότητας.
Δεν υπάρχει αντικειμενική αλήθεια παρά μόνο υποκειμενικές εκδοχές της. Αν υπάρχει κανόνας, θα υπάρχουν και εξαιρέσεις κι αν οι εξαιρέσεις είναι πολλές γίνονται αυτές ο κανόνας κι ο αρχικός κανόνας καταλήγει μια απλή εξαίρεση στον νέο. Τα στερεότυπα υπάρχουν γιατί τα δημιουργούν εκείνοι που ανταποκρίνονται στις περιγραφές τους. Αφορμή για τα στερεότυπα αποτελούν οι παραπλήσιες συμπεριφορές ατόμων με κάποιο κοινό ή παρόμοιο χαρακτηριστικό ή ιδιότητα.
Τα στερεότυπα θα μπορούσαν να είναι κανόνας. Έτσι, είναι λογικό να αναμένονται και οι σχετικές εξαιρέσεις. Σε περίπτωση που οι εξαιρέσεις είναι πολλές, ενδεχομένως θα πρέπει να μεταβληθεί το στερεότυπο ώστε να ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα που υπαγορεύεται από την πλειονότητα.
Δεν είναι δυνατό κάποιος να μην επιδεικνύει συμπεριφορά που να μην μπορεί να ενταχθεί σε κάποιο στερεότυπο. Είναι δυνατό και σχεδόν αναπόφευκτο κάποιος να πληροί με τη συμπεριφορά, τις ιδέες και τις πράξεις του περισσότερα από ένα στερεότυπα.
Η διαδικασία της προσέγγισης των ανθρώπων μέσω της κατηγοριοποίησής τους σε στερεοτυπικές ομάδες είναι γενικευτική και εξυπηρετεί το άτομο ώστε να προσαρμόζει τη συμπεριφορά του, με σκοπό την αποτελεσματικότερη για το ίδιο αλληλεπίδραση με τους συνανθρώπους του. Ένα μη ελέγξιμο αποτέλεσμα αυτής της σχετικής απλούστευσης της πολύπλοκης συμπεριφοράς που δύναται να έχει ένας άνθρωπος είναι ενίοτε να παρερμηνεύεται και να παρεξηγείται και για το λόγο αυτό είναι απαραίτητο κάποιος να διακατέχεται από κριτική διάθεση και πνεύμα αναζήτησης, ώστε να εξακριβώνεται ικανοποιητικά η μερική ή πλήρης ταύτιση των χαρακτηριστικών του υπό εξέταση προσώπου με τις βασικές περιγραφές κάποιου στερεότυπου.
Ενδεχομένως, θα μπορούσε να υποστηριχθεί πως θα ήταν προτιμότερο να μην καταφεύγει κάποιος στη χρήση των στερεοτύπων αλλά να έχει τη διάθεση να γνωρίσει σε βάθος τον κάθε άνθρωπο με τον οποίο αλληλεπιδρά ή πρόκειται να αλληλεπιδράσει. Παρόλα αυτά, ίσως δεν είναι δυνατόν να αποφευχθεί κάτι τέτοιο ή απαιτεί πολλή προσπάθεια να ξεπεραστεί αυτή η συνήθεια, λόγω του ότι από μικρή ηλικία ο άνθρωπος έρχεται σε επαφή με τα στερεότυπα, όπως και με πολλές άλλες επιρροές, μέσα από την οικογένεια και το κοινωνικό περιβάλλον στο οποίο ανατρέφεται.
Στην πορεία της νοητικής και συναισθηματικής του εξέλιξης, ο άνθρωπος, ανάλογα με τα ερεθίσματα που έχει αλλά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς του, προσλαμβάνει διάφορες γνώμες και δημιουργεί τη δική του, μα όχι απαραιτήτως πρωτότυπη, άποψη για άλλους ανθρώπους και καταστάσεις. Είναι επιλογή του καθενός, όμως, το πώς θα διαχειριστεί την επίδραση των στερεοτύπων στην άποψη που σχηματίζει για τον κόσμο.
Πρόκειται για πάγια άποψη του γράφοντος πως η προσωπική ευθύνη υπάρχει και ισχύει από κάποιο σημείο και μετά. Από τη στιγμή που θα καλυφθούν οι βασικές βιολογικές ανάγκες του καθενός, οφείλει ο καθένας να ενεργεί με βάση το κοινό καλό. Εφόσον δεν το κάνει, έχει ευθύνη για τις καταστάσεις που προκύπτουν. Αντίστοιχα, ανεξάρτητα από το πόσο ισχυρή μπορεί να είναι η επίδραση της λογικής των στερεοτύπων, οφείλει ο καθένας να ασχοληθεί και να καταφέρει να ενεργεί ανεπηρέαστος από προδιατυπωμένες απόψεις και σκέψεις που δεν είναι δικές του.
Αυτό σημαίνει πως δεν είναι δυνατόν να θεωρεί πως όλοι οι ιερωμένοι είναι παιδεραστές ή όλοι οι αστυνομικοί είναι εν δυνάμει δολοφόνοι και παλιάνθρωποι, μόνο και μόνο επειδή άκουσε στην τηλεόραση σχετικά περιστατικά, χωρίς να δίνει την ευκαιρία στον καθένα να υπερασπιστεί τον εαυτό του. Κάτι τέτοιο είναι άδικο και μπορεί να οδηγήσει σε εσφαλμένες εντυπώσεις και συμπεριφορές.
Όμως, είναι δυνατόν οι περιγραφές να επαναδιατυπωθούν με διαφορετικό τρόπο, ώστε να καθίστανται έγκυρες και στοχευμένες. Αυτό είναι μια διανοητική πρόκληση που έρχεται σε αντίθεση με την ευκολία των συνθημάτων τύπου "μπάτσοι, γουρούνια, δολοφόνοι" που ακούγονται στις πορείες και τα οποία φωνάζει και ο γράφων με όλη την ένταση της φωνής του, χωρίς να εννοεί απαραιτήτως πως όλοι οι μπάτσοι είναι γουρούνια ή/και δολοφόνοι, μιας και καταρχάς τα γουρούνια δεν είναι άνθρωποι ενώ οι μπάτσοι ανήκουν στο ανθρώπινο είδος και κατά δεύτερον αν ήταν όλοι οι μπάτσοι δολοφόνοι οι τυχαίες εκπυρσοκροτήσεις όπλων θα ήταν καθημερινό φαινόμενο...
0 tasted the mixture:
Δημοσίευση σχολίου